أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
311
قانون ( فارسى )
صورتى كه استاد اركيغانس مىفرمايند : روز بيست و يكم براى بحران بهتر از روز بيستم است . همين استاد محترم از حيث حساب هفت هفت روز هفدهم را براى بحران از روز هجدهم بهتر و مناسبتر مىداند . در صورتى كه بقراط و جالينوس و كسانى كه بعد از آنها آمدهاند و در طب سررشته داشتهاند و همفكر بقراط و جالينوسند ؛ فرمودههايشان بر خلاف آراء اركيغانس است . مگر جناب اركيغانس بدين قدر از مخالفت با بقراط و جالينوس بس كرده است ؟ هيهات ! اين عالى جناب روز بيست و هشتم را براى بحران از روز بيست و هفتم بهتر و مناسبتر مىداند ، روز سى و دوم را براى بحران بر روز سى و يكم ترجيح مىدهد ، روز سى و پنجم را براى بحران بر روز سى و چهارم تفضيل داده است و حتى كار را به جايى رسانيده كه بدون رودربايسى مىگويد روز چهل و دوم براى بحران بسيار بهتر از روز چهلم است ! ! اين را نيز بدان ! كه نوعى از بيماريها ممكن است بحرانش هفت ماه طول بكشد و ممكن است نوعى بيمارى باشد كه بحران آن هفت سال به تأخير افتد و امكان دارد كه يك بيمارى بحرانش تا چهارده سال پديد نيايد ، و حتى ممكن است در بعضى حالات بحران تا بيست و يك سال به تأخير افتد . بعضى از طبيبان چنين پنداشتهاند كه بعد از گذشت چهل روز از بيمارى بحران با پاكسازى و تخليهء شديد و قوى روى نمىآورد ، كه پندارى است غير صحيح . ممكن است بعد از گذشت چهل روز از بيمارى بحران با استفراغ قوى ( پاكسازى شديد ) رخ دهد . همچنين سير بيمارى كه از چهل روز تجاوز كرد ، لازم نيست متوقع باشيم كه حتما بيمارى شدت خواهد يافت و يا فكر كنيم كه اين بيمارى ما دام چهل روز بر آن گذشت و بحرانى در كار نبود ، از نو برگشته است . حتى در اثناى بيمارى كهنه و هميشگى كه از چهل روز بيشتر دوام كرده است ، ممكن است طبيعت از پخته گردانيدن مادهء بيمارى دست برنداشته باشد ، و در نتيجه مادهء خلط به وجود آورندهء بيمارى را پخته گرداند و آمادهء بركندنش كند و ناگهان با قوت تمام يكباره بر مادهء رسيده تازد و به زور آن را از بدن پاكسازى كند . هرچند احتمال چنين روىآورى كم است امّا غير ممكن نيست . اكثرا روز بحران و آمدن بحران سرنوشتساز است - كه روزهاى بحرانى مناسب را به تفصيل ذكر كردهايم . حكم قاطع بر خوبى و بدى بيمارى در بيماريهاى هميشگى و ديرپا ، با بحرانهاى ناقص است . يا خراجى كند حركت كار بحران را انجام مىدهد و يا تحليل رفتن ماده بيمارى را به پايان مىرساند . بقراط مىفرمايد : « روزهاى بحرانى زوج و فرد دارند . و در اكثر حالات بيماريها بحران در روز فرد قوىتر و سرنوشتسازتر است . » روزهاى مناسب بحران كه زوج باشند ، عبارتند از : روزهاى چهارم ، ششم ، هشتم ، دهم ، چهاردهم ، بيستم ، بيست و چهارم و روزهايى كه در بحث از آراء بقراط و جالينوس و اركيغانس